زنده یاد دکتر علی اسدی و اُفق گشایی در توسعه ایران* *به مناسبت فرارسیدن روز معلم*

 *زنده یاد دکتر علی اسدی و اُفق گشایی در توسعه ایران* 

 *به مناسبت فرارسیدن روز معلم* 

 _ ابراهیم جعفری_ 

 _ دهکده جهانی_ 

 _@dehkade_jahan_ 

 سال ۱۳۶۹ از طریق شماره های آغازین  فصلنامه *رسانه* با فرزانه ای به نام *دکتر علی اسدی* آشنا شدم که در میز گرد های روزنامه نگاری، ارتباطات و اطلاعات و وضعیت انتقاد در مطبوعات ایران با سایر استادان علوم ارتباطات اجتماعی به گفت و گو پرداخته بود. علاوه بر آن اوایل دهه ۱۳۷۰ در میزگرد فرهنگی فصلنامه *«نامه فرهنگ»* طی گفت و گو با جمعی دیگر از صاحبنظران، مطالبی را در قلمرو فرهنگ مطرح نمود که عمق دیدگاه های او مخاطب را مجذوب می ساخت.

متاسفانه دکتر اسدی در همان سال و در سن ۵۶ سالگی به دلیل بیماری از خاکیان گسست و به افلاکیان پیوست و اینجانب هیچ گاه از نزدیک توفیق دیدار و تعامل با ایشان را پیدا نکردم؛ اما فراموش نمی کنم که شادروان *دکتر کاظم معتمدنژاد* با حسرت و دریغ از فقدان او سخن می گفت و روزی به من فرمودند: *«متاسفانه زمانی که موسم باردهی علمی دکتر اسدی بود، فرشته مرگ او را در آغوش کشید و جامعه دانشگاهی از خدمات علمی اش بی بهره شد».* 

در پنجمین سالگرد درگذشت دکتر معتمد نژاد نیز دکتر هادی خانیکی خاطرنشان ساخت که از میان *سه پایه گذار دانش ارتباطات و توسعه در ایران یعنی دکتر اسدی، دکتر تهرانیان و دکتر معتمدنژاد،* حق دکتر اسدی تا کنون به شایستگی ادا نشده و جادارد در فرصت های مناسب این چهره علمی را به نسل کنونی معرفی گردد. 

از این رو وظیفه خود دانستم در حد توان  *به مناسبت روز معلم* ، یاد این اندیشمند را زنده کنم.

دکتر اسدی از جامعه شناسان خوش فکر و از پژوهشگران، مولفان و مترجمان پرکار و نو اندیش بود که در حوزه های ارتباطات، تکنولوژی، فرهنگ و مدیریت فعالیت داشت.

در رشته جامعه شناسی از دانشگاه سوربُن فرانسه دکترا گرفته بود و کارش را از صدا و سیما با مدیریت مرکز سنجش افکار، آغاز کرد.

او که همراه با دکتر مجید تهرانیان *پایه گذار طرح آینده نگری ایران و پژوهشکده علوم ارتباطی و توسعه* بود، همواره به *فردای ایران* می اندیشید. *«صدایی که شنیده نشد»*، بخشی از تحقیقاتی است که با عنوان *«طرح آینده نگری»* نشان داد در زیر پوست جامعه، جریان دینی چگونه در حال رشد بود.

 همسر وفادار و دانشمندش *سرکار خانم دکتر شهیندخت خوارزمی مترجم کتاب های موج سوم و جابجایی در قدرت آلوین تافلر* در یادداشتی به مناسبت هفتمین سالگرد درگذشت او در ماهنامه *«نگاه نو»* (پاییز سال ۱۳۷۶) آورده است: 

«اگرچه کم نوشت؛ اما در برابر اصرارهای مکرر من سرانجام تسلیم شد تا اندیشه هایش را در کتابی با عنوان *انسان* تنظیم و منتشر کند. فهرست مطالب و چارچوب کلی را باهم تهیه کردیم. چه هیجانی داشت! افکار و اندیشه هایش نو و عمیق بود و تحلیل هایش از طبیعت انسان، مسائل ایران، تکنولوژی، علم، آینده بشر و ... واقعاً بدیع بود. سرانجام فرصتی دست داده بود تا در باره همه آن ها با وسواس علمی، بازنگری کرده و در کتابی منتشر سازد؛ ولی این خیال خوش چند هفته بیشتر نپایید و با درگذشت او حسرت آن کتاب بر دل من و ایران ماند.

دکتر اسدی بسیار سخن گفت. در محافل دوستانه، در جلسه های کوچک و بزرگ‌، در سمینارها و در خلوت دونفره روزهای دیالیز؛ *ای کاش همه را ضبط کرده بودم...* 

 *با صدایی آرام و گاه پرهیجان؛ ولی همیشه پُرنفوذ تحلیل خود را از مسائل بیان می کرد. در جلسه هایی که حضور داشتم، بی اختیار سخنان او را یادداشت می کردم. میراث باارزشی که برایم مانده است، همین یادداشت ها و خاطرات و تجربه های وجودی که مرا طی سال های فقدانش پُرانرژی و بااراده در عرصه هایی که او گشود، فعال و سرپا نگاه داشته است. اغراق نیست اگر بگویم علی اسدی واقعاً کم نظیر بود.»* 

 خالی از لطف نمی دانم فرازهایی از سخنان این معلم اخلاق را در جمع مدیران شرکت بوتان با عنوان *«انسان، فرهنگ و تکنولوژی»* به نقل از ماهنامه نگاه نو (شماره ۳۴) خاطرنشان سازم.

 *ارتباطات پیوندی است که می خواهد فرهنگ ها و پاره فرهنگ ها را به هم وصل کند و بستری را به وجود آورد که زبان مشترک همه آن ها باشد.* 

 *دیالکتیک سنت و پیشرفت نه یک بُعدی، بلکه پیچیده و چند بُعدی است. برای هر پیشرفتی به ذخیره فرهنگی نیاز است. فرهنگ کتابت و نوشتاری این ذخیره را فراهم می سازد نه فرهنگ شفاهی که نه ثبت پذیر و نه انباشت پذیر است. فرهنگ باید بتواند خود را برای نسل های بعدی ذخیره کند تا از بین نرود و این به نظام ارتباطی آن بستگی دارد.* 

 *عالم گیر شدن فرهنگ غرب نه به دلیل غنی تر بودن آن، بلکه به خاطر مجهز بودنش به ابزار موثر و کارای ارتباطی بوده است.* 

 *باید از طریق آموزش درازمدت و تغییر نظام آموزشی؛ یعنی انتقال از نظام‌متکی بر محفوظات، به نظام متکی بر معلومات و تجربه و خلاقیت، تغییرات لازم را در عادات اجتماعی و نگرش های افراد پدید آورد و راه را برای توسعه فرهنگی باز کرد؛ رهیافتی که پائولو فریره برای ستمدیدگان معرفی کرد.* 

 * با عرض تبریک روز معلم به انسان های عاشقی که با چراغ دانش و معرفت راه گشای مسیر دشوار توسعه هستند، نام و‌ یادش را گرامی می داریم.*

اّدایٍ دٕین به پاپ فرانسیس

* اّدایٍ دٕین به پاپ فرانسیس* 

 _ ابراهیم جعفری_ 

 _ دهکده جهانی_ 

 _@dehkade_jahan_ 

 * پاپ فرانسیس با قلبی بزرگ و روحی فروتن در ۸۸ سالگی با این جهان فانی وداع کرد.* 

او که به *«پاپ فقرا»* مشهور بود، با اصلاحات جسورانه اش که با شوخ طبعی های بی نظیر همراه بود، کلیسای کاتولیک را به سوی آینده ای بازتر هدایت کرد.

او را به‌عنوان لیبرال‌ترین پاپ تاریخ کلیسای کاتولیک معرفی می‌کنند؛ زیرا بسیار *روادار* بود.

رواداری و ترویج آن، تعامل نوع بشر را سهل و کم‌هزینه می‌کند؛ اما در دنیایی که برخی از دیدگاه ها به صورت سنگواره درآمده، انسانی که مروج این خصلت است، خود به رنج و زحمت می‌افتد. *از این رو پاپ فرانسیس در ترویج بردباری و مدارا، باری سنگین بر دوش کشید.* 

در واقع رواداری نوعی جهان‌نگری است که بسیاری از امور را قابل گذشت می‌داند و تعصب و سختگیری را نشانۀ خامی و کینه ورزی قلمداد می‌کند.

 * فرانسیس بر خلاف اغلب پاپ های قبل از خود، اهل تعصب و سخت‌گیری نبود. خدا را بردبار، بخشنده و مهربان می‌دید و تعالیم کلیسایی و انجیلی را در پرتو همین فهم از خدا تعبیر و تفسیر می‌کرد. از این رو در کنار رواداری، صلح‌طلب، متواضع و بی‌آلایش بود. تشریفات را دوست نداشت و با کراهت به آن تن می‌داد.*  

 این چهره دوست داشتنی یکی از پیشروترین پاپ های تاریخ واتیکان بود. او *سینما* را تحسین می کرد و اعتقاد داشت *این قالب هنری قدرت بیداری مجدد شگفتی دارد.* در عین حال اولین پاپ بود که در یک فیلم بلند سینمایی ظاهر شد. از این رو جای تعجب نیست که دنیای سینما و تلویزیون برای پیدا کردن داستان های جذاب به واتیکان رجوع کند.

بر خلاف پیشینیان خود که عاشق موسیقی کلاسیک بودند، شیفته *فوتبال* بود؛ ورزشی که به باورش زیباترین بازی و همچنین وسیله ای برای *آموزش صلح* به شمار می رفت.

او میزبان بزرگ ترین چهره های فوتبال در واتیکان بود و ده ها پیراهن و توپ را از سراسر  دنیا امضا کرده بود. در زمان کودکی درون دروازه می ایستاد و می گفت *دروازه بانی به او آموخت چگونه با خطراتی که از هر طرف ممکن است برسند، مواجه شود.* 

 فرانسیس کلیسا را به *«بیمارستان صحرایی برای شکسته دلان»* تشبیه و با اصلاحاتش، این رویا را به واقعیت نزدیک کرد. در سال ۲۰۱۵ بحران اقلیمی را یک مسئله *اخلاقی خواند و از *«تحول اکولوژیک قلب»* سخن گفت و استدلال کرد *بدون تغییر درونی، قوانین زیست محیطی کافی نیستند و از این طریق رهبران مذهبی را به حفاظت از زمین ترغیب کرد.* 

 این عالم اندیشمند در روابط بین ادیانی نیز پیشگام  بود. در سال ۲۰۱۹ با *امام اعظم الازهر* *«سند برادری انسانی»* امضا کرد و در سال ۲۰۲۱ به عنوان اولین پاپ به عراق سفر کرد و در میان ویرانه های موصل، از *صلح و همزیستی* سخن گفت.

پاپ بزرگ پلی برای پیوستن، دوست داشتن و مهر ورزیدن بود. دیدار خصوصی اش با *آیت الله العظمی سیستانی* که همواره در خاطره ها باقی است، نشان بارزی از این ادعاست. *او مسیری را در نجف پیاده طی کرد و در کوچه ای تنگ و باریک با آن مرجع جهانی در خانه اجاره ای ساده اش دیدار کرد.* 

پاپ در هواپیما به خبرنگاران گفت: *«آیت الله سیستانی مردی فروتن، دانا، خردمند و مدبر است و این دیدار برای روح من مفید بود.»* 

 در عراق، از جوانان مسلمانی سپاسگزاری کرد که در حمله وحشیانه تروریست ها به مسیحیان در مناطق شمالی برای تعمیر کلیساها آنان را یاری داده بودند و افزود: *«بزرگ ترین کفر این است که به نام خدا نفرت را میان برادران و خواهرانمان گسترش دهیم».* 

کوتاه و گویا

*سلام بر دوستان* 

* کوتاه و گویا* 

*ماریو بارگاس یوسا برنده نوبل ادبیات ۲۰۱۰ و از مشهورترین نویسندگان آمریکای لاتین، هفت دلیل برای لزوم مطالعه کتاب و داستان ارائه داده است.* 

 *او در این باره گفته است: احساسات و درک من از زندگی مردم، این تصور را برایم بوجود آورده که زندگی فقط این زندگی محدود با دیگر انسانها نیست، بلکه زندگی دیگری هم هست که توسط نویسندگان بزرگ خلق شده است.* 

 *۱- کتابهای خوب، بلند پروازی انسان را تحریک می کنند.* 

 *۲- ما با خواندن کتاب‌های خوب، در پنهانی‌ترین وجوه شخصیت انسانی‌مان به حس نزدیکی با یک فرهنگ می‌رسیم.* 

 *۳- ادبیات بهترین سلاح در مقابل تعصب است.* 

 *۴- ادبیات دشمن طبیعی همه‌ دیکتاتوری‌هاست.* 

 *۵-مطالعه بهترین نوع سرگرمی است.* 

 *۶- خواندن شالوده تربیت کردن انسانهای آزاد است.* 

 *۷- مطالعه کتاب‌های خوب آدم‌های بهتری از ما می‌سازد.* 

 *ما باید فرزندان خود را قانع کنیم که خواندن مسلما لذتی خارق‌العاده است اما در عین حال بهترین راه برای آمادگی بیشتر در مواجهه با چالش‌هایی که در تمام طول عمر ما حضور دارند.*